Afrika.
In de vierjaar dat we deze serie maken...
zijn we op wonderbaarlijke plekken geweest.
We hebben dierlijk gedrag gezien dat nooit eerder was gefilmd.
Maar Afrika heeft nog een ander verhaal te vertellen.
De afgelopen 50 jaar onderging dit continent meer veranderingen...
dan in de voorgaande twee miljoen jaar.
Het Iandschap en het klimaat veranderde.
De dieren staan nu voor grotere uitdagingen dan ooit.
De menselijke bevolking in Afrika...
groeit bijna twee keer zo snel als het wereldgemiddelde.
Het wordt steeds belangrijker...
om de natuur van dit continent te begrijpen en te behouden.
Er is een nieuwe generatie natuurkenners en wetenschappers...
die vecht om de natuur en de dieren die erin leven te redden.
Dit continent heeft de meeste wilde dieren van de planeet.
Wat hier gebeurt, is van belang voor ons allemaal.
Wat is de toekomst van het wilde Afrika?
Dit dier is wereldwijd het populairst bij stropers.
De soort is er bijna door uitgestorven.
Hij is zo zeldzaam, dat dit ene dier dag en nacht bewaakt wordt.
Dit is de zwarte neushoorn.
Zwarte neushoorns staan erom bekend dat ze humeurig zijn...
en ineens kunnen aanvallen.
Hij verkeert in groot gevaar, want op z'n neus...
zit die hoorn.
En die is z'n gewicht in goud waard.
Er is veel vraag naar de hoorn van de neushoorn.
De stroperij is de afgelopen vijf jaar met 3000 procent toegenomen.
Gemalen hoorn van de neushoorn kan 65.000 dollar per kilo opleveren.
Neushoorns zijn een Iucratief doelwit van misdaadorganisaties.
De Chinezen geloven dat de hoorn koorts verlaagt...
en in Vietnam helpt hij overal tegen. Van kanker tot katers.
De hoorn bestaat net als haar en nagels uit keratine.
Hij heeft geen bewezen geneeskracht.
Hij maakt wel van elke zwarte neushoorn een doelwit.
In Oeganda en Rwanda zijn ze allemaal al gedood...
en hier in Kenia zijn er nog maar ongeveer 600 over.
Dit zijn geen stropers. Dit zijn beschermers.
De neushoornbescherming wordt geleid door dr. Matthew Mutinda...
een van de dierenartsen van de Keniase natuurbescherming.
De zwarte neushoorn wordt bedreigd met uitsterven.
Wij van Lewa Wildlife Conservancy...
proberen het dierte redden en het een veilig reservaat te geven...
waar het zich kan voortplanten en vrij kan leven.
Er zijn weinig wilde neushoorns over.
De meeste, zoals deze hier, worden beschermd door gewapende bewakers.
De gezondheid van ditjonge vrouwtje moet onderzocht worden.
Er moet onder andere bloed worden afgenomen.
Dat schrikt stropers af, want via DNA is illegaal verhandelde hoorn...
te herleiden naar de oorsprong.
AIsje in het wild een dier moet verdoven...
brengt dat een zeker risico met zich mee.
Dit vrouwtje reageert slecht op de verdoving.
Ze ademt niet meer. Dit komt zelden voor en is bijzonder ernstig.
De komende minuten zijn van cruciaal belang.
Zo'n groot dier kun je in het wild op maar één manier reanimeren.
Dankzij Matthews snelle ingrijpen gaat ze weer ademen.
Ze moeten haar weer overeind zien te krijgen.
Het is niet vreemd dat ze gedesoriënteerd is.
Taak volbracht.
Deze neushoorn kan de rest van haar leven beschermd en gevolgd worden.
AI snel staat ze weer vredig te grazen bij haar moeder.
Zo'n behandeling lijkt harteloos...
maar we moeten elk dier kunnen identificeren. Ze lopen gevaar.
Zelfs nu nog doden stropers gemiddeld een neushoorn per dag.
Er zijn zo weinig zwarte neushoorns over...
dat we ze inmiddels stuk voor stuk kennen.
Het is een dier dat ons nog altijd kan verrassen.
We dachten altijd dat zwarte neushoorns solitaire dieren waren.
Hier in de Kalahari Iaat een starlight-camera zien...
dat ze veel socialer zijn dan velen dachten.
Dit treffen bij de drinkplaats biedt een betoverende blik op vroeger...
toen ontdekkingsreizigers achter elke struik een neushoorn zagen.
Vóór het vuurwapen...
waren er honderdduizenden neushoorns in Afrika.
De neushoorn wordt beschermd om te zorgen...
dat we deze prachtige taferelen...
over 50 jaar nog kunnen zien.
Natuurbeschermers in heel Afrika beseffen...
dat we nu moeten ingrijpen als we onze grote dieren willen redden.
Er wonen nu meer dan een miljard mensen op dit continent.
Op veel wilde dieren wordt commercieel gejaagd, voor voedsel.
Soms Iegaal, maar meestal illegaal.
Het vlees wordt vaak verkocht als geitenvlees of rundvlees.
Jaarlijks worden er in heel Afrika miljoenen tonnen van gegeten.
Als het zo doorgaat, sterft een aantal soorten vrijwel zeker uit.
De commerciële jacht is niet alleen slecht voor de grazers.
De roofdieren Iijden onder een afnemend aantal prooien.
Vijftig jaar geleden telde Afrika ongeveer een half miljoen Ieeuwen.
Nu zijn het er minder dan 30.000.
Op één plek in Afrika verbetert de situatie op bijzondere wijze.
Deze jagers maken deel uit van een nieuw, onverwacht bondgenootschap.
Hongerige Ieeuwen doodden de Iaatste jaren steeds meer vee.
Een groep traditionele Masaï reageert bijzonder ontraditioneel.
De Masaï zijn veehoeders. Ze eten geen wilde dieren.
Maar als Ieeuwen hun kudde aanvallen, slaan ze altijd terug.
Masaï en Ieeuwen zijn vanouds tegenstanders.
Leeuwenjacht is een inwijdingsrite voor jonge Masaï...
zoals OIubi Lairumbe.
Om een volwaardige Masaï te worden, moet je een leeuw gedood hebben.
Dat is nergens mee te vergelijken.
De Masaï weten beter dan wie dan ook hoe het is om bij Ieeuwen te leven.
Ik sprak OIubi en een aantal andere krijgers...
over hun relatie met de plaatselijke troep Ieeuwen.
Hoeveel Ieeuwen zijn er hier?
Er zijn er hier ongeveer honderd.
Hebben ze allemaal een naam?
EIke leeuw heeft een naam. Een Masaï-naam.
AIsje een leeuw ziet, weet je dan hoe die zich gaat gedragen?
Dat hangt van de leeuw af.
Een Masaï-krijger is niet bang voor een leeuw.
Als ik er een zag, zou een leeuw mij vast aanvallen.
Alleen als je hem bedreigt. - Hopelijk weet de leeuw dat dan.
OIubi was 17 toen hij z'n eerste leeuw doodde...
nadat die z'n vee had aangevallen.
Helaas bleek de leeuw drachtig te zijn.
En dat Ieidde tot een opmerkelijke ommekeer.
De Masaï respecteren alles wat leeft.
Ik voelde me schuldig dat ik die leeuw had gedood.
Ik kreeg bewondering voor de Ieeuwen.
OIubi veranderde dramatisch van gedachten.
Hij keerde honderden jaren Masaï-traditie de rug toe.
Met andere Masaï-krijgers werd OIubi Ieeuwenbewaker.
In plaats van op Ieeuwen te jagen, ging OIubi ze beschermen.
Dat deed hij met Stephanie Dolrenry, die het project mede opzette.
Hun respect voor traditie en hun ecologische kennis...
maakt het succesvol.
Ze weten hoe je Ieeuwen opspoort.
Dat doen ze al generaties lang. Ze weten hoe je ze kunt vinden.
Dit is maar een kleinschalig project.
Nu er zo weinig Ieeuwen over zijn, is alle hulp welkom.
OIubi volgt Ieeuwen die een zendertje dragen.
Hij waarschuwt dat er vee verplaatst moet worden als de Ieeuwen naderen.
Op die manier worden conflicten vermeden.
Sinds het project loopt, zijn er hier geen Ieeuwen meer gedood.
De combinatie van oude en nieuwe wetenschap...
begint echt wat op te Ieveren.
Er is nog zoveel te Ieren. Ik lever moderne techniek, moderne kennis.
En zij Ieren ons over hun omgeving, hoe daarin dingen zijn veranderd.
Een geweldige uitwisseling.
Je kunt niet zeggen dat de biologen of de Masaï de Ieraren zijn.
We zijn allebei Ieraar en student. Dat is een fantastische mix.
De veranderde houding van de Masaï staat centraal in dit project.
Ze beschermen een dier dat voorheen hun gezworen vijand was.
Hun bereidheid om kennis met anderen te delen...
betekent dat dergelijke projecten elders herhaald kunnen worden.
Een krijger die een leeuw doodde, nam de naam van de leeuw aan.
Nu is het andersom.
Nu krijgt de leeuw de naam van de krijger die hem beschermt.
Het project is een enorm succes.
Het project in deze streek omvat ongeveer honderd Ieeuwen.
Dit is 21e-eeuws natuurbehoud in actie.
De strijd om Ieefruimte is de grootste bedreiging voor de dieren.
Gezien de snel groeiende menselijke bevolking.
De Virunga-vulkanen staan langs de grens van Rwanda, Oeganda...
en de Democratische Republiek Congo.
De vulkanische bodem is bijzonder vruchtbaar.
Dit is een van de intensiefst gecultiveerde gebieden in Afrika.
De boeren delen het gebied met nabije familie van de mens.
Hier wonen de Iaatste 800 wilde berggorilla's op aarde.
We weten veel van ze. Ze worden al 50 jaar diepgaand bestudeerd.
Eén sterk mannetje, de zilverrug, zorgt dat iedereen zich gedraagt.
Het gezinsleven van de gorilla is meestal vreedzaam.
Tot enkele generaties geleden zaten berggorilla's verstopt in het bos...
en zag de mens ze zelden.
Maar hun habitat is geleidelijk kleiner geworden.
Nu zijn deze gorilla's gestrand op de vulkaanhellingen...
in een zee van Iandbouwgrond.
De gorilla's komen regelmatig met mensen in contact.
Dat verhoogt het risico op stroperij en op ziekte.
Gorilla's hebben weinig weerstand tegen de bacillen van de mens.
Op een gegeven moment waren er nog maar 250 dieren.
Ze dreigden uit te sterven en er moest iets gedaan worden.
De grenzen van het nationale park werden gehandhaafd...
waardoor Iandbouwgrond niet verder kon oprukken.
De enige oplossing was intensief beheer van de resterende gorilla's.
Ze werden constant in de gaten gehouden door wetenschappers.
In het bos werden vallen van stropers opgeruimd.
Hun gezondheid werd onderzocht door dierenartsen.
Dit wordt betaald met ecotoerisme en donaties van over de hele wereld.
Het ergste gevaar voor de berggorilla is nu geweken.
Dergelijk menselijk ingrijpen is niet ideaal, maar het helpt wel.
EIk jaar komen er meer berggorilla's...
en wellicht is er weer wat meer reden voor optimisme.
Intensief beheer in een beschermd gebied...
is misschien de enige manier om vele soorten een toekomst te bieden.
Bij sommige dieren is dat simpelweg niet mogelijk.
Stel dat het dier dat je wilt beschermen...
niet geschikt is om in een parkte leven.
OIifanten hebben een enorm gebied nodig om rond te zwerven.
Ze hebben tot wel 3500 vierkante kilometer nodig.
Ze trekken zelfs naar andere Ianden, op zoek naar eten.
Vooral als ze het moeilijk krijgen.
Zo ging het in Amboseli National park in 2009.
In het park leven bijna 1500 olifanten.
Dit was de ergste droogte in een halve eeuw.
60 procent van de zebra's en 95 procent van de gnoes stierf.
AI twee jaar waren er geen seizoensregens geweest.
De olifanten die hier Ieefden, verhongerden Iangzaam.
Het park dat hen moet beschermen, is nu omringd door boerenland.
De olifanten konden nergens anders heen.
Drie zusters streden bij deze ramp...
in de voorste gelederen om de olifanten te beschermen.
Niemand kent de dieren zo goed als zij.
Nora Njiraini, Katito en Soila Sayialel.
AIIe olifanten hebben een naam. Voor ons zijn ze familie.
Hallo, Anastasia.
De zusters volgen de olifanten al meer dan 25 jaar.
Ze beschermen ze, vooral als de olifanten het zwaar hebben.
Het was vreselijk. Er was werkelijk niets te eten.
AIsje oude Masaï-mannen vroeg...
of ze ooit zo'n droogte hadden gekend...
zeiden ze dat 1961 het enige jaar was dat hierbij in de buurt kwam.
In 2009 zijn we heel wat olifanten kwijtgeraakt.
We raakten zo'n 400 olifanten kwijt. Het begon met de jonge dieren.
OIifanten trekken bij droogte vaak naar een minder getroffen gebied.
Maar bevolkingsgroei in Afrika is 't dubbele van het wereldgemiddelde.
Traditionele trekroutes zijn afgesneden...
door de ontwikkeling van steden, boerderijen en wegen.
De olifanten kunnen geen kant op.
Ditjonge kalf gaat dood van de honger en ze kunnen niets doen.
De zusters kennen elke olifant persoonlijk...
en voor hen is dit een afschuwelijk moment.
Het raakt ons in ons hart.
Je kunt je voorstellen wat we voelen...
als we zoiets als dit zien gebeuren. Het raakt ons echt.
Het was een zwaar jaar voor allejonge olifanten in het gebied.
AIIe kalveren uit datjaar zijn doodgegaan.
De zusters konden niets doen om het jong te redden.
Ze waren vastbesloten om de moeders te redden...
die weerjongen konden krijgen.
Ze vonden dit vrouwtje, dat vastzat in een opgedroogd meer.
De olifant die vastzat, was Colida.
Arm dier. Ze zat al een hele tijd vast.
De Masaï meldden het ons en we moesten...
de hulp inroepen van de mensen van de Kenya Wildlife Services.
Colida weegt drie ton. Te zwaar om haar met de hand te verplaatsen.
Ze wordt snel zwakker.
De volgende ochtend wordt er zwaar materieel ingezet.
Na twee dagen te hebben vastgezeten, is Colida uitgeput.
Maar ze loopt weer.
Het ging weer regenen in Amboseli.
Onder meer dankzij het werk van die drie vrouwen...
neemt het aantal olifanten weertoe.
Zonder enige twijfel was dit een bijzonder ernstige gebeurtenis.
Is het een geïsoleerd incident of een nieuw patroon?
Nu de aarde opwarmt, weten we niet wat er gebeurt.
We kunnen alleen maar duimen en hopen op een betere toekomst.
Het aantal olifanten in Oost-Afrika kan weer herstellen...
vooral als ze kunnen rondzwerven...
want dan kunnen ze weg als het ergens te zwaar wordt.
Je kunt olifanten meer ruimte geven door parken te verbinden...
via veilige verbindingsroutes.
OIifanten maken lange reizen.
In dit deel van Kenia trokken ze van het Iaagland...
de bergen in om in de bossen daarboven eten te zoeken.
Toen nam het aantal mensen toe.
Er werden wegen aangelegd, zoals deze hier.
De olifanten zaten vast in het Iaagland.
Ze richtten een ravage aan op de boerderijen.
Bovendien was er op de weg het risico op aanrijdingen.
Toen stelde iemand voor om een tunnel te bouwen.
Binnen 24 uur na voltooiing ging er al een olifant doorheen.
Nu gebruiken alle olifanten die route...
om vaak 's nachts op de berg naar voedsel te zoeken.
Simpele ideeën zoals deze tunnel...
zijn de redding voor de olifanten, vooral als er droogte heerst.
Het klimaat in Afrika verandert.
Op de Kilimanjaro, de beroemdste berg van Afrika...
is 80 procent van het ijs verdwenen.
Binnenkort ligt er helemaal geen ijs meer.
In heel Afrika is klimaatverandering het eerst in de bergen te zien.
Hier in het Ethiopische hoogland leven vreemdsoortige dieren:
Gelada's, een soort bavianen.
KIimaatvluchtelingen.
Hoewel dit gebied in de tropen ligt...
is dat op 4000 meter hoogte niet te merken.
Anders dan de meeste Afrikaanse dieren zijn gelada's...
aangepast aan een leven in de kou.
Deze primatensoort was vroeger overal op het continent te vinden.
Ooit waren er zes verschillende soorten.
Nu is er nog maar één.
Door de klimaatverandering wordt hun gebied kleiner:
Hogere gebieden, waar het nog koel genoeg is.
De gelada's worden gedwongen hoger de bergen in te gaan.
Binnenkort kunnen ze nergens meer heen.
Dit is een soort die grote gevaren loopt.
Zelfs hoog in de bergen zijn ze niet immuun voor onze invloeden.
Door de klimaatverandering zijn deze gelada's straks misschien verdwenen.
Afrika is het heetste continent op aarde.
En het staat vast dat het warmer wordt.
De Sahara is de grootste hete woestijn ter wereld.
Weinig is in staat om onder zulke zware omstandigheden te leven.
Aan de rand van de woestijn houdt het leven stand...
tegen het oprukkende zand. Maar hoe lang nog?
Naast de dieren proberen 22 miljoen mensen...
aan de randen van de woestijn in leven te blijven.
Kan voorkomen worden dat het zand dit kwetsbare gebied inneemt?
Je kunt een muur van bomen aanleggen dwars door elf Ianden heen.
Het project is al begonnen in Senegal.
Zoals alle grote ideeën kent het grote problemen.
EIf Ianden laten samenwerken, is niet makkelijk.
Een 8000 kilometer lange strook bomen irrigeren...
is een ambitieuze opgave.
In heel Afrika wordt het belang erkend...
van de aanwezigheid van bomen in het Iandschap.
Deze vrijwilligers hebben al bijna 100 miljoen jonge boompjes geplant.
En er zijn veel meer dergelijke groepen...
die hun eigen deel van dit enorme continent herbebossen.
Bomen zijn essentieel voor dit continent en de rest van de planeet.
Dit is het Congobekken.
Een biologisch zeer belangrijk regenwoud...
niet alleen vanwege alle planten en dieren die hier leven.
Het is een van de drijvende krachten achter wind en regen in Afrika.
EIke hectare bomen verdampt bijna 190.000 liter water per jaar.
Dat water wordt via de atmosfeer over de hele aarde getransporteerd.
Het hart van het weer op aarde bevindt zich in tropische wouden.
Helaas is er in Europa en China een bijna onstilbare honger...
naar hardhout uit deze wouden. En dat heeft enorme gevolgen.
Naarmate er meer bos geveld wordt, zien sommigen een verband...
met veranderende stormpatronen in Europa en Amerika.
En dat wordt waarschijnlijk extremer.
Vijftig procent van de wouden in het Congobekken...
is aangewezen voor houtkap.
De toekomst van het Afrikaanse woud is belangrijker dan ooit.
De gevolgen van een warmer klimaat beperken zich niet tot het land.
Afrika is vrijwel geheel omgeven door oceanen.
De klimaatverandering heeft hier aan de oostkust verrassende gevolgen.
Dit is een jonge groene zeeschildpad, een vrouwtje.
Tijdens haar leven legt ze duizenden kilometers af, op zoek naar voedsel.
Schildpadden Ieggen eieren op het strand waar ze zelf zijn geboren.
De eieren worden in het zand gelegd en na twee maanden komen ze uit.
Er is iets vreemds met schildpadeieren.
De temperatuur waarop de eieren bewaard worden...
bepaalt het geslacht van de meeste jonge schildpadden.
Bij een hoge temperatuur worden het vrouwtjes.
Als hij laag is, worden het mannetjes.
KIimaatopwarming kan de schildpad- populatie enorm beïnvloeden.
Ditjonge vrouwtje kan wel eens veel moeite hebben...
om in de toekomst een mannetje te vinden om mee te paren.
PIaatselijke natuurbeschermers zagen in...
dat de schildpadjes het erg moeilijk hebben.
Aan het klimaat kunnen ze weinig doen.
Samen met de vissers proberen ze de schildpadden meer kansen te geven.
EIke schildpad telt.
Als er eentje per ongeluk in een net terechtkomt...
wordt hij naar Kahindi Changawa en z'n team gebracht.
We zijn in 1998 begonnen met zestien vissers...
en nu werken er honderden vissers met ons samen.
Grazende schildpadden zijn nodig om het zeegras gezond te houden.
Daarin leven garnalen en kreeften en dus hebben vissers er ook wat aan.
Er is een schildpadopvangcentrum.
En daar woont Shella nu al twee jaar.
Ze is van achteren aangevaren door een boot.
Ze verloor drie ribben en haar ruggengraat was beschadigd.
Ze is nu aan het herstellen.
Door de verwondingen is Shella's drijfvermogen aangetast.
Om haar vinnen te trainen...
maakt ze elke dag een tripje naar zee.
We laten Shella elke dag in zee zwemmen.
Dat doen we, omdat ze daar genoeg bewegingsruimte heeft.
Ook kan ze dan eten wat ze van nature eet, wat haar fit houdt.
Daarnaast kan ze haar achterste vinnen flink gebruiken.
Voor Kahindi is het een beloning voor z'n harde werk.
Het is ontzettend leuk.
Weinig mensen hebben het voorrecht om met schildpadden te zwemmen...
en daarvan te genieten.
Ik vind het heerlijk om dit te doen.
Shella werd inderdaad sterker.
De hoop dat ze ooit weer vrij in zee kon zwemmen, kwam niet uit.
Ze werd op onverklaarbare wijze zwakker en overleed uiteindelijk.
Bij dit werk zijn tegenslagen onvermijdelijk.
Er zijn wel altijd nieuwe schildpadden om te verzorgen.
Is ze gezond? - Ja, dit exemplaar is gezond.
Ze heeft wat wondjes, misschien door het vistuig.
Zoals deze hier. - Maar verder is ze gezond.
Verder is ze heel gezond. - Zullen we haar vrijlaten?
Van 1998 tot nu toe hebben we ruim 8200 schildpadden vrijgelaten.
Dat maakt me trots. We hebben veel werk gedaan in de gemeenschap.
We hebben gezorgd voor een andere houding...
en ik denk dat we als organisatie heel succesvol zijn.
Een jonge schildpad zoals zij kan in haar leven 6000-7000 eieren Ieggen.
Het overleven van één dier kan dus enorme gevolgen hebben.
Het kost veel moeite om één dier te redden.
Een hele soort redden, kost nog meer moeite.
Deze heldhaftige pogingen Iossen het probleem maar deels op.
EIk dier maakt deel uit van een groter verhaal.
Van een netwerk van planten, dieren en het Iandschap...
dat allemaal samen een ecosysteem vormt.
Het redden van ecosystemen is de sleutel tot de toekomst van Afrika.
Gorongosa in Mozambique is een modern Jurassic Park.
De grootste krokodillen ter wereld zijn er de baas.
Sommige van die monsters zijn bijna zes meter lang en 50 jaar oud.
Ze zijn ontkomen aan een bijna 20 jaar durende burgeroorlog...
die Gorongosa geteisterd heeft.
95 procent van de andere grote dieren is gedood.
Vijftig jaar geleden zag het er hier heel anders uit.
Dit was een grote toeristische attractie, een wild paradijs.
Bezoekers van over de hele wereld kwamen de dieren hier bekijken.
De populairste plek was een oud restaurant.
Een uitkijkpost van de plaatselijke Ieeuwen.
Het restaurant is verdwenen. De Ieeuwen zijn er ook niet meer.
Gorongosa leek leeg en reddeloos verloren.
Niet voor iedereen. Er is een project gestart...
om het park in z'n oude glorie te herstellen.
Eerst wordt er gekeken welke dieren er nog zijn naast de krokodillen.
Het team telt alle grote dieren die ze in het park zien.
AI snel blijkt dat de grote dieren niet het hele verhaal zijn.
De kleine diertjes onder je voeten zijn misschien nog belangrijker.
De grootste wetenschappers ter wereld verdiepen zich daarin.
Dus je gaat me iets laten zien? - Iets nieuws.
Professor Ed Wilson is deskundige op het gebied van de biodiversiteit.
Hij is pas 83 jaar jong en blijft aan z'n grote passie werken: Mieren.
Ziet u dat grote nest daar? - Wauw, ik pak er eentje.
AIsje omlaag kijkt, zie je ze misschien.
Ze lopen langs, hier en daar een mier, een kever.
Ik noem ze:
'de kleintjes die de aarde runnen'.
De rijke diversiteit aan insecten hier...
geeft Gorongosa kans op een toekomst.
Deze diertjes vormen de basis van het leven in het park.
Deze kleine ongewervelde dieren zijn erg leuk.
Ze doen het meeste werk, ze bewaren het meeste materiaal...
en stellen ons in staat om grote dieren te herintroduceren.
Heb je al wat in het flesje? - Ja, ik heb er drie.
Wilson onderzocht als een van de eersten dit gebied...
samen met de plaatselijke bioloog Tonga Torcida.
AIsje al die kleine ongewervelden bij elkaar zou doen en ze woog...
dan wogen ze veel meer dan alle grote dieren bij elkaar.
Zelfs in een geheel hersteld park.
Deze kleine diertjes, de planten en de bomen...
maken het mogelijk om grotere dieren hier te herintroduceren.
Ik weet niet zeker of het een nieuwe soort is, maar het kan.
Het scheelde zo weinig, of dit park was verdwenen.
Ik ben blij dat het begint te herstellen.
Het is een prachtig en inspirerend verhaal.
Het Iaat heel mooi zien wat er met al onze parken moet gebeuren.
Ook als die door menselijke activiteit zijn beschadigd.
Gorongosa is om nog een reden belangrijk voor Afrika...
en misschien voor ons allemaal.
In dit park komen mensen kijken naar de opwindende grote dieren...
maar tegelijk zien ze hoe de aarde eruitzag voordat de mens er was.
Grote dieren redden, is belangrijk. Om dat te laten slagen...
moeten we de planten en insecten begrijpen en behouden...
die een ecosysteem in stand houden.
Dat stelt de grote dieren in staat om het goed te doen.
Gorongosa is een echt succesverhaal.
De regering en het management houden zich aan een plan...
om het land te herstellen in z'n oude staat.
Het kan nooit precies zo worden als voor de oorlog...
maar het kan wel een rijk en bloeiend ecosysteem worden.
De uitdaging die er in Afrika wacht, is enorm.
Het is tenslotte een gigantisch continent.
Het Verenigd Koninkrijk, China, de VS, India, Japan...
en een groot deel van Europa passen allemaal binnen z'n grenzen.
In Afrika bevindt zich 45 procent...
van al het niet in cultuur gebrachte land op aarde.
Het is nog altijd de grootste wildernis op aarde.
En daarom is het belangrijk.
Hier wonen mensen al Ianger dan elders zij aan zij met wilde dieren.
Maar nu hebben de dierenpopulaties een kritiek niveau bereikt.
En deze generatie is verantwoordelijk...
om de wilde dieren door te geven aan de volgende generatie.
Om te zorgen voor dieren en het land waar ze leven...
zodat er ruimte voor ons allemaal overblijft om naast elkaar te leven.
Niemand weet wat de toekomst voor dit kalf in petto heeft.
Of hoe de veranderingen die in Afrika gaan plaatsvinden...
de rest van de wereld en dit kleintje gaan beïnvloeden.
Eén ding is zeker:
Wat er hier gebeurt, is belangrijker dan ooit tevoren.
De relatie van de rest van de wereld met dit prachtige continent...
en al wat er leeft, is belangrijker dan ooit tevoren.
Waar op de planeet we ook leven, we spelen allemaal een rol...
bij het bepalen van de toekomst van dit wilde continent.